Endre-Rasmus, fjellmannen frå Jostedalen som gjette vekk tamreinen i Gudbrandsdalen – vart det sagt…

Nordheim og Li.JPG

Endre-Rasmus skal vera fødd i Endreheimen,  like nordvest for tunet på Nordheim (Sva).

Fotoet har eg funne på nettstaden Lokalhistoriewiki.no.

Endre-Rasmus er nemnd som Rasmus Endreson  (1802 – 1887), var fødd på Endreheimen. Tuftene til Endreheimen skal vera like nord-vest for Norheim/Sva under Lien, gardsnummer 203. Han kom til Horpen 2, og døydde som innerst og enkjemann på Fåberg 18.3.1887.

Han gifte seg med Siri Rasmusdotter. Dei skal visstnok ha busett seg på Fåberg nedre i 1833, men skal og ha butt ei tid på Fåbergstølen (Dette har eg  henta frå Lars E. Øyane: «GARDS- OG ÆTTESOGE FOR LUSTER KOMMUNE BAND V – JOSTEDAL SOKN»)

Endre-Rasmus budde ei tid på Fåbergstølen og han planla truleg å busetja seg fast frammi Stordalen. Eit stykke framafor Øy, langs stien mellom Øy og Vetledøla, skal han ha rydda  tufter til huset han ville byggja. Lokalkjende folk har fortalt at han truleg planla å livnæra seg delvis av reinsdyr-jakt, mellom anna i Viva-skredene, der det var tidleg vårbeite for villrein. Det vart og antyda at han truleg kunne ha komme til å ha ein god leveveg her.

Men det problematiske med skulegang for borni til Endre-Rasmus viss han budde so langt framme i dalen, gjorde at dei styrande greip inn og nekta Rasmus å busetja seg framom Øy.

Andre  kjelder har fortalt at då Ivar Aasen var i Jostedalen og skulle gå over breen, so var det Endre-Rasmus, eller son hans, som fylgde han over breen. Dette kan me lesa om på Jostedal historielag sine sider.

Rasmus var ein fjell-mann og han søkte om å bli patentførar, men tapte i konkurranse med ein kar frå Mjølversgardane, vart det sagt. Likevel dreiv han som breførar, for det var ikkje uvanleg at dei likevel førde folk over breen – sjølv om dei ikkje hadde patentførarbevis.

Dei mest interessante opplysningane om Endre-Rasmus finn me i Ø. Mølmen: «Ottadalsreinen Fra pilog bue til lasso og gevær«. I kapittel 12: «Tamreindrift i Ottadalen» skriv Bjørn Dalen slik: «Man hadde tilsatt en som het Endre-Rasmus fra Sogn til å lede gjetingen etter at Per Kvitingen hadde ledet gjetingen noen år. Denne Endre-Rasmus gjette bort reinen, ble det sagt, og den ble jaktobjekt for jostedøler i grensetraktene mot Jostedalen.» Det kunne ha vore ekstra interessant å vite meir om dette.

For å sjå dette i et anna perspektiv, siterer eg frå den same boki til Mølmen, denne gongen frå kapittel 4: «Etablering av en ny villreinstamme i fjellområdene mellom Nord-Gudbrandsdalen og Sognefjorden (Ottadalsområdet)»: «Villreinutvalgets forslag om at Jostedal og Luster allerede kommende høst (1963) burde søke om villreinjakt, fikk naturlig nok ringvirkninger og kom til å skape sterke reaksjoner i Trio tamreinlag. Fra før var det åpnet for jakt inntil beitegrensene som tamreinlaget hadde mot Romsdalen. – Alt dette var forhold som betinget ekstra og kostbart gjeterhold for tamreinlaget. Et stort antall av tamreinlagets medlemmer begynte nå å bli alvorlig engstelige for å tape sine innskudd i laget. – Faren lå i at lagets rein etter hvert kunne komme inn i nyetablerte villreinområder og dermed gå tapt. Den store faren lå i at Luster – og særlig Jostedal, kunne få villreinjakt – der var fjellene ville og uoversiktelige. Ikke minst var det vanlig oppfatning blant tidligere tamreinfolk at rein som trakk inn i disse områdene aldri kom tilbake – i alle fall ikke i live!»

Den siste setningen er forvitneleg.

Dette fotoet er frå glasplater etter Nils O. Reppen og dei skal vera på                                     Fylkesarkivet i Sogn og Fjordane

Ein udokumentert påstand kan vera at Endre-Rasmus, eller son hans, kan vera ein av personane på bildet.

Advertisements

Ei tilbakemelding to “Endre-Rasmus, fjellmannen frå Jostedalen som gjette vekk tamreinen i Gudbrandsdalen – vart det sagt…”

  1. eies Says:

    Eg håpar at det eg har skrive her kan verta korrigert viss nokon har andre opplysningar.

Legg att eit svar

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com logo

Du kommenterer no med WordPress.com-kontoen din. Logg ut / Endre )

Twitter-bilde

Du kommenterer no med Twitter-kontoen din. Logg ut / Endre )

Facebook-foto

Du kommenterer no med Facebook-kontoen din. Logg ut / Endre )

Google+ photo

Du kommenterer no med Google+-kontoen din. Logg ut / Endre )

Koplar til %s


%d bloggarar likar dette: