Fangstminne i området

januar 22, 2017

Her skal det visstnok finnast ein del, men eg har ikkje funne mykje enno.

Under den store steinen på bildet øvst til venstre er det nok ein overnattingsstad. Steinane på det nedste bildet er truleg eit delvis naturskapt bogastille. Det øvste av dei to småe bildi er muligens eit bogastille. På det nedste av dei to småe bildi ser me nokre utlagde heller – men desse vart truleg lagt slik då brakkeriggen stod her under utbyggingi.

 

Overnattingsstad ved Austdalsvatnet

januar 22, 2017

Dette herberget ligg aust for Austdalsvatnet. Legg merke til den vesle karakteristiske steinen eller varden oppå steinen. Dette trur eg var ein måte å merkja overnattingsstadene slik at dei skulle vera lette å finna att for steinalderjegerane og seinare jegerar. Dette er er truleg helleren som “Arkeologiske rapporter” frå UIB vert kalla lokalitet J6.

I rapport nr 3 skriv Mons Kvamme og Kjersti Randers: “J6 Austdalsvatn  6 1418 I ca.168/523 Heller Beliggenhet og beskrivelse: Helleren ligger ca. 300 m SØ for reg.nr. 1 “Hella”, S for reg.nr. 3 “Høgaloftet” og noe høyere i terrenget enn denne. Steinblokk med overheng mot N, noe mur-rester ved åpningen. Inne i helleren bare mose og lav. Plass til en person.”

I rapport nr 10 skriv  Kjersti Randers om J6 sammen med fire andre lokalitetar: “Lokalitet J-4, J-5, J-6, J-7  og J-8  Foruten prøvestikk ble lokalitetene J-4 og J-5 testgravet med henblikk på bosettingsspor av forhistorisk karakter. Verken disse eller de andre tre ga funn overhodet. Deres fellestrekk er leier av reinslag og mose, rester av murte lé-vegger eed åpningen samt gjene en liten varde eller merkestein på toppen av blokken. De er alle små og trange. Med unntk av J-8, som kan romme et par personer, har de øvrige knapt plass for en. Det dreier seg utvilsomt om sporadiske ly- og overnattingssteder.”

 

 

Overnattingsstad ved Styggevatnet

januar 21, 2017

Eg meiner at det var onsdag 5.august 2009 at eg brått dumpa borti denne overnattingsstaden – såg og nokre reinsbukkar denne dagen. Eg har ikkje lese om dette herberget i “Arkeologiske Rapporter” UIB, har heller ikkje høyrt lokalkjende folk fortelja meg om denne plassen. Men det kunne kanskje sjå ut som om at overnattingsstaden ogso hadde vore brukt i nyare tid. Kor godt skjerma ein er for regn her veit eg heller ikkje. Men i godt ver er det nok ein fin stad å vera om natti.

Overnattingstad ved Holmevatnet

januar 18, 2017

Dette herberget ligg vel 100 meter nordaust for  hytta Holmevassbu,  like nord for vegen når ein går frå Holmevatnet mot Martadalen.

Vond finger – etter 4 månader

januar 13, 2017

fingen-12-01-2017-002

Dette er maksimal bevegelse ved krumming av peikefingeren, 4 månader etter skaden. Greier å spela enkle songar på fela.

Men grepkombinasjonar der eg held veslefingeren på ein streng mens eg bevegar – og spelar tonar med peikefingeren  – greier eg ikkje , og det må eg greia viss eg skal spela hardingfeleslåttar.

😦

 

Kviss og adventskalendar

desember 12, 2016

reinsdyrpolse-001

Eg har no i adventstidi lagt ut nokre bilde av fangstminne frå den tidi då det var villrein i Jostedalsfjelli. Somme tykkjer dette er interessant –  men det ville forundra meg mykje om ikkje nokre irriterer seg . Men det går heilt  greitt. Etter tips frå ein kamerat gjer eg no dette om til ein slags adventskalendar. I tillegg vert det ein kviss der folk kan koma med forslag om kva stad i fjelli her eg kjem til å leggja ut bilde frå, på julafta. Den som først legg ut rett svar på facebooksida mi får pylsa – kun eitt forslag pr. person.

Eg har so nøyaktig som eg kan lagt ut bilde som eg har på bloggen min av fangstminne frå Gaupne og gradvis framover langs Jostedals-dalføret – frå Jostedalsfjelli. Dette vil eg fortsetja med.

Altso frå kvar i Jostedalsfjelli er bildet som vert lagt ut julafta…. ?

Viss reglane er uklare ber eg om beskjed snarast.

 

Interessante opplysningar om villrein – og tamrein – i Aurland for 100 – 150 år sidan

desember 11, 2016
Jakt i Aurlandsfjellet

Reinsjakt i Aurland for 100 – 150 år sidan

I 1916 handsama Nordre Bergenhus Amt (noverande Sogn og Fjordane fylke) ei sak om reinsjakt i Aurland. Distriktslege H. Bruun busett på Ål ønskte nye jaktreglar, med utvida fellingsperiode frå 2 til 3 veker og fri våpenbruk (alle kaliber).  Dette blei det naturleg nok strid om. Saka vart, underleg nok, handsama av fiskerikomiteen i fylket og enda utan vedtak. Saka har likevel i seg mange verdifulle opplysningar og fornøyelege kommentarar.

Lensmann O. Ohnstad (1847 – 1929) sine opplysningar og vurderingar

Amtmann I. E. Christensen ville ha fakta på bordet, og han vende seg difor til lensmann O. Ohnstad som røynd jeger. Svaret frå lensmannen var svært grundig. Han opplyste at han gjekk i sitt 69., år og at han hadde jakta frå han var 20. Då han tok til som jeger var det nok av villrein i alle fjell. Dei jakta med munnladningsbørser som var laga i bygda. Fredningstida var frå 1. april til 1. august, slik at dei skaut heile vinteren med mars som den beste månaden med godt ver og godt føre. Det var kun dei beste skyttarane, dei sprekaste og mest fjellvande som dreiv jakt. Lenge var Ohnstad den einaste som hadde sovepose, og han skaffa seg først etter å ha jakta i fleire år. Den store endringa kom med Remington rifla i 1870, og bakladningsriflene nokre år seinare.  Det vart felt så mange dyr at reinen var truga med utrydding. Etter nokre år med fri jakt var det så lite dyr i fjella at dei kunne gå i vekevis utan å sjå anna enn smådyr. Det kunne gå år mellom kvar gong ein fekk sjå ein stor reinsbukk. Så kom det eit anna omslag; med store tamreinflokkar. Svært mange tamreinar frå Aurland, Lærdal, Hol og Voss, faktisk fleire 1000-tals, kom på villspor og gjekk etter kvart over til å verta villrein. Dermed kunne ein kring 1900 konstatera at villreinstamma, rett nok ei blanding av villrein og forvilla tamrein, atter var i sterk vekst. Lensmannen hadde sjølv drive med tamrein. For denne drifta var villreinen den største fienden, større enn ulven, fordi dei tok med seg tamreinane og stakk av til nye område. Ohnstad omtala vidare situasjonen i 1916 knytt til to jaktfelt. I det første området som er mellom Bergensbanen og Aurlandsføret, var det for tida lite dyr, blant anna på grunn av den nye jarnbana som stengde trekkvegen mot Hardangervidda. Det andre området som går mellom Borgund- og Hemsedalsdalføret på ei side, og Aurlands- og øvre del av Holsdalføret på den andre hadde bra med rein, og det vart årleg felt fleire hundre dyr. Lensmannen meinte at det vart felt 390 dyr i området, som og omfatta nabokommunar. I tillegg meinte han at 60 dyr kreperte etter skadeskyting. Han skildra jakta som nokså nådelaus, reinsflokkane vart omringa, og så fyrte dei laus så lenge det var von om å treffa eit dyr. Viss dette heldt fram, ville heile villreinstamma raskt vera utrydda. Reinane var lette å fella, dei bar preg av å vera halvville og ikkje slik som i gamledagar då reinen sprang over alle haugar berre på grunn av skriket frå ein ramn eller ein skrattande rypestegg. Lensmannen utelukka ikkje at det kunne vera grunnlag for noko tamreindrift også i framtida. Men han åtvara mot å øydeleggja villreinstamma. Difor rådde han på det sterkaste til at det vart innført fellingskvotar og jaktoppsyn. Han gjekk i mot at jakttida vart utvida, 8. til 21. september ville vera den beste perioden.

Amtmannen sin merknader

Amtmann Christensen festa lit til lensmann Ohnstad sine merknader, og skreiv rett ut at det ville bera rett til Bloksberg om ein slepte allting laust med omsyn til våpen og jakttid.

Bruun sine merknader

Bruun meinte det var uproblematisk med utvida jakttid. Ein kunne regulera det heile med å berekna kor stor villreinstamma var, og så fastsetja kvotar utfrå dette. Det heile kunne passast på av jaktoppsyn. Alt i alt ville dette ivareta grunneigarane sine interesser og gje inntekter til bygdene. Kaliber og siktemiddel ville han ikkje ha restriksjonar på, han ville opna for det dei kalla finkalibra sportsvåpen.

Aurland kommune sitt syn

Aurland herredstyre (Kommunestyret) handsama saka og uttrykte seg i store ord; Norske høgfjell utan villrein ville vera eit stort minus i Noregs herlegdom. Å satsa på tamrein lagt til eit avgrensa område etter avtale mellom Aurland, Lærdal, Borgund, Ål, Hol og Hemsedal ville vera like urealistisk som å etablera eit sameint Europa. Dei åtvara om å sleppa til for mange sportsjegarar, reinsjakta på høgfjellet skulle først og fremst realisera bøndene sine lysaste draumar. Dei åtvara og mot å etblera eit eller anna offenteleg vesen til å styra reinsjakta. Aurlendingane er ikkje forbrytarar, og eit jaktoppsyn kunne gjerne koma sjølv om dei hadde lita tru på at det blei effektivt. Det beste oppsynet ville vera at jegrane heldt kvarandre litt i øyrene, og at den vanlege norske misunninga fungerte.  Heilt konkret rådde dei til at ingen jeger kunne fella meir enn 2 dyr, rett nok slik at eit jaktlag samla kunne fella tilsvarande 2 dyr pr. jeger. Staten måtte betala for jaktoppsyn, våpenbruken skulle vera fri og jakta skulle gå føre seg i tida 8. til 23. september.

Knut Berg sine merknader

Knut Berg frå Sokna kommenterte framlegga frå Bruun. Han gjekk sterkt i mot utvida jakttid og fri bruk av våpen, som han sa var direkte inhumant. At Bruun tala bøndene si sak, karakteriserta han som rein bløff, det var sportsjegrane si sak han tala.

Generalkonsul Hugo Mowinchel sine merknader

Mowinchel, med adresse Vestre Aker, peika på at strengare våpenreglar hadde gjort det lettare å vera villrein, slik måtte det vera også i framtida. Dei finkalibra våpena var reine mordarvåpen som ikkje måtte nyttast. Villreinen måtte ha fred før paringstida, difor var jakttida frå 1. til 15. september best. Då er og kjøtet best, og veret mest lagleg for jegrane.

Framlegg frå Kristians amt

Kristians Amt (noverande Oppland fylke)  sende framlegg om å totalfreda villreinen i 5 år

Saka utsett

Amtstinget (fylkestinget) utsette heile saka og bad om å få fråsegner frå kommunane. Slik enda saka i 1916.

(Utdrag frå:  Nordre Bergenhus Amtstings Forhandlinger Aaret 1916 – ved Noralv Distad som har gjort tekstutval og omforma språket frå riksmål til nynorsk).

Bilete er illustrasjonsbilete frå tidl. Lokalhistorisk senter i Aurland

Tips ein ven Skriv ut

http://www.aurland.kommune.no/reinsjakt-i-aurland-for-100-150-aar-sidan.5935904-155908.html

Svartor

desember 1, 2016

Har dreia ei liti skål i svartor. Emnet til denne kjem frå Balestrand, og er teke på ein stad i trestamma der det har vokse ut riknutar (Jostedalen), klaotre (Balestrand, Voss, Hardanger) – meir offisielle betegnelsar er risknutar eller rirkuler.

Svartor er eit interessant materiale. Det kan ha gode akkustiske eigenskapar og har vore brukt i mellom anna hardingfeler og gitarar.

Svartor har og vorte kalla nordens mahogny.

Knivsliping

november 25, 2016

https://www.skarpekniver.com/kniv-info/

Villreinjakti i 2015, Reinheimen-Breheimen

november 14, 2016