Bilettekst: “Me er trygge. eies har lova å ikkje skyta oss”. Teksten til  biletet av desse reinane attmed Styggevatnet i sommar, er vel likevel ikkje heilt rett. Det finst andre jegerar både her og i nabofylket vårt.

Trass i at “den harde kjerne” i reetableringsgruppa Kjartan, Olav og Einar F. forhandla fram ein gullkanta avtale med Skjåk, der dei gjekk med på – inntil vidare – å auka vinterstamma med ein stad mellom 50 og 100 reinar, tykkjer eies at arbeidet går litt seint og trått. Det er fleire tiltak som kunne vore gjort, og fleire prossessar kunne ha vore sette i gang. Sidan eies er med i Reetableringsgruppa, lyt han sjølv ta sin del av skulda for at sovore ikkje har vorte gjort. 

Som eit lett desperat tiltak vil eies difor utdjupa den tidlegare lovnaden han har kome med: EIES LOVAR MED DETTE, MED VILLREINBLOGGEN SINE LESARAR SOM VITNE, AT HAN ALDRI, NOKOSINNE, VIL SKYTA VILLREIN I LUSTER SIN DEL AV BREHEIMEN!

Han vil poengtera at han hittil ikkje har vurdert å melda seg inn i NOAH. Heller ikkje kjenner han seg plaga av same symptom som Molanden nedi Kongo. Men dette er noko eies har tenkt på i fleire år.

I motsetning til i fjor då eies var uheldig under hjortejakta, har han i år hatt hellet med seg. Såleis kunne han gjerne tenkja seg ein tur på jakt etter villrein i Jostedalsfjelli. Men at her kan etablerast ei villreinstamme, er langt viktigare enn at eies får sjå på rein med berre eitt auge. eies vil presisera at dette er noko han gjer kun for sin eigen del, og at han sjølvsagt ikkje vil oppmoda eller pressa andre til noko liknande. Viss eies vert invitert med på jakt som “sherpa” eller liknande, vil han bli glad, og han vert gjerne med. Dette må då bli etter at fredingsvedtaket er oppheva.

Det er såleis med eit snev av tru eller overtru at eies gjer dette.

Måtte det snart etablerast ei villreinstamme i fjella våre. Til glede for folk flest!

Høyr Einar Forten bli intervjua av Kjell Opheimshaug om hjortejakta.

Klikk inn på Radio Luster. Deretter klikkar du på Einar Fortun om jaktsesongen o9.

Du må berre venta, det tek ei tid.

Høyr Kjell Opheimshaug intervjua Einar Ese om reetablering av villrein. Klikk deg inn på Radio Luster, og klikk vidare på  Reetablering av reinstamme Einar Ese.

Ha tolmod, det tok ei god stund før innslaget kom.

Å kalla lustringar generelt og jostedøler spesielt for hundehatarar, er absolutt ikkje rett. Eg har likevel ei sterk kjensle av at jakthundar er meir aksepterte på Austlandet. Etter at lova om pliktig ettersøkshund ved storviltjakt kom, har eg  ei kjensle av at hundar vert aksepterte mykje lettare no enn for berre nokre år sidan.

Som hundeeigarar har me sjølvsagt eit stort ansvar, ikkje minst i høve til viltet i fjellet, og til sauene som er på beite. Kor stor skade hundane gjer på desse to områda her i dalen veit eg ikkje, men kvar sau som blir skada eller drepen av hundar, er ein for mykje. Dei ulike hunderasane har ulik grad av jaktlyst og “springe-etter-lyst”. Difor er det viktig at hundeeigarane kjenner lynnet til hundane sine. Ein “søt” kjælehund treng ikkje vera den uskuldigaste! Aller farlegast er det viss to (eller fleire) hundar er lause samtidig. Då verkar flokk-instinktet, dei eglar kvarandre opp, og ser dei ein sau, kan det lett enda tragisk.

Desse to bileta med plakatar, er frå Viva og Styggevatnet. Eg har lenge meint og sagt at viss me vil ha fleire til å bruka fjellet, så må me skilta meir og få opp orienterande og informerande  plakatar. Men dette er altså det fotturistar vert møtte med:

PROHIBETED!    BÅNDTVANGEN!   ACHTUNG!

Er det likevel dette som er den viktigaste informasjonen me ynskjer å gi?

Kan turistnæringa, Luster Turlag, grunneigarar, landbrukskontoret… eller andre gjera noko med det?

Eg har fått opp til fleire kommentarar på manglande aktivitet på bloggen i det siste. Hyggeleg! Startar opp med å skriva litt pent om Statkraft.

Då anleggsvegen var bygd forbi Bjønnstegane, ser eg ikkje bort frå at det vart gjort ein tabbe, slik at fundamentet for den gamle buforvegen vart meir eller mindre øydelagd. Farleg for trafikken var det også. Dette har eg skrive om tidlegare.

I haust har nok Statkraft prøvd å ordna opp i dette. Bra Statkraft! Men som kraftselskapet heilt sikkert er klar over: Her er meir å ta fatt i, diverre.

(Ovanfor er nokre bilete eg tok under det omtala kurset på Helgheim i Sogndal for om lag 30 år sidan. Sogn Spelemannslag var arrangør. Bileta er skanna frå dias og ber vel preg av det, men tykkjer likevel at fargane ikkje har tapt seg så mykje.)

Førstkomande fredag, laurdag og søndag er det Vestlandskappleik i Jostedalen. Fredag er det plateslepp og konsert på Breheimssenteret. CD-plata inneheld opptak av slåttar som Sjur Hesjevoll har spela. Eg har i den samanheng skrive ned nokre minne om Sjur. 

På slutten av 70-talet vart det halde kurs i Jostedalsspringar i Sogndal. Det var ein del av ei større samling der underskrivne var med. Anders Bjørk (Stor-Anders) var instruktør, og Sjur spelemann. Det var som ei ny verd opna seg for meg innan hardingfele-musikken. Sjur spelte klokkereint og med ein utruleg god rytme i musikken. Heile spelemannen levde med. Mest fascinerande var kanskje måten han trødde takten på. Der me andre trødde monotone taktslag med sko-tåa, der small det i frå Sjur – annakvar gong med helen og tåa, medan den andre foten heldt ein heilt annan rytmefigur. Trekkspelaren Helene Myklemyr har fortalt at også ho hugsar spesielt denne trøinga. Saman med det visuelle biletet av ein spelemann som utstråla innleving og musikkglede, vart dette som sagt noko heilt nytt, og eit nærmast fullkome ideal i musikken.

Eg høyrde ein gong at ”vonde tunger” kalla dette publikumsfrieri. No kan ein kanskje til ein viss grad kalla all utøvande musisering for pulikumsfrieri, så slik sett kan det vel ha noko for seg. Men då fell også alle andre musikarar i same sekken. Nei, spelet til Sjur Hesjevoll står for meg som heilt og fullt ærleg og sannferdig. Absolutt utan noko påklistra og påteke som me elles av og til kan finna både i folkemusikken og i annan musikk.

Alle store spelemenn vert nok kritiserte for eit eller anna. ”Puristane” sa at han hadde såkalla ”vibrato” i spelet sitt. Det kunne han nok ha – spesielt i gamaldansmusikk av det virtuose slaget. Men i mine øyre var aldri dette smaklaust eller skjemmande.

No var det ikkje så mange gonger eg fekk høyra Sjur spela. Men eg fekk også høyra han i solospel. Omgivnadane var vel heller dårlege: Det var tidleg om morgonen i gymsalen på Helgheim. Folk var trøytte etter ei natt med hard dansing og lite søvn. Kanskje somme hadde vore borti flaska også. Me stod samla, ein klump med kursdeltakarar, litt innafor døra. På langveggene stod det ei rad med stolar – slike lange samanhengande ”klappstolar”, trur eg det var. Svein Skjerdal ynskte oss vel møtt til siste økta på kurset. Så spurde han om Sjur ville spela ein slått. Jo, då. Spelemannen rusla fram og sette seg på stolrekka attmed veggen, tok opp fela og spela ein slått.

Og for eit spel…

Den gongen kjende eg ikkje slåtten, men i ettertid har eg vorte fortalt at det var springaren Bjønnheimen etter Nils Bjørnheim. Slåtten er ein skikkeleg god danseslått om han blir framført godt. Men i ei slik, i utgangspunktet utriveleg morgonstund, ein søndag på Helgheim, vart Bjønnheimen framført som lyarspel i meistarklasse.  Eg hugsar godt at eg fraus nedetter ryggen Det er ikkje så ofte at eg gjer det når eg høyrer musikk. Eg hadde ein onkel som hadde dette som kriterium: God musikk er slik musikk som du frys på ryggen av.

Men attende til spelet til Sjur: Eg vil ikkje seia at eg græt då han hadde spela ferdig. Men augene mine var liksom fulle av vatn, og eg såg så uklårt. Slik var det også for ein som passerte meg, såg eg.

Ein liknande situasjon opplevde eg ein annan gong. Då var slåtten: Eg vil reise til Hatleli. Desse to, i utgangspunktet beskjedne slåttane etter Nils Bjørnheim, kunne altså Sjur forma om til meisterverk.

I tillegg til lokale slåttar kunne også Sjur fleire store slåttar frå det klassiske hardingfelereportoiret: Markensmåndagen, Jentebedragaren, Siklebekken og sikkert mange, mange fleire. Men også bravurnummer i gamaldanstakt frå Nord-Vestlandet : Tikronerslåtten (Kjøbenhavneren), Den frilynde… Ein gong høyrde eg ein kjend spelemann  ”bestillte” Sulithjelma-galoppen. Desse til dels teknisk krevjande slåttane med spel ”i posisjon” høvde ekstra godt for Sjur. Han formeleg leika seg med dei tekniske utfordringane, slik det skal gjerast i godt spel.

Ein annan gong var eg på leikfest i Gaupne. Sjur var der også, saman med ei gruppe springdansarar frå Jostedalen. Det var ikkje mykje Sjur fekk spela, og då eg såg han gjekk ut på ei rom attmed scenen, tok eg motet til meg og gjekk inn for å helsa på han. Eg vart møtt av ein liketil kar som snakka til meg som om han hadde kjent meg lenge. Han gav tydeleg uttrykk for at songdans var noko han ikkje var spesielt glad i.

På den tida var eg ikkje begynt å spela fele, men eg var veldig fascinert av hardingfela og musikken. Meinar at eg spurde etter Store Vetle-Per, og slåtten kom perlande frå Gjøvland-fela.

Det er noko rart med desse felene frå Sveinung Gjøvland. Ein annan av våre store spelemenn: Jostein Fjærestad frå Vik i Sogn, har også ei slik. Eg veit at det har kome spelemenn til Jostein og bedt om å få prøva instrumentet han spela på. Men dei fekk ikkje fram ein einaste tone! Umuleg å spela på av andre enn eigaren. Her i dalen har Harald Hesjevoll ei Gjøvland-fele, og Olav Sperle hadde ei. Den var dessutan ”toneforbetra” ved at einkvan hadde stukke ein kniv inn lydhola og spikka av bassbjelken. Merkeleg. Men no er fela reparert.

Eg var også eit par gonger på besøk til Sjur i bustaden hans på Hesjevoll. Han høyrde nok etter kvart litt tyngre, og kanskje sjukdom i tillegg gjorde at han ikkje alltid spela like reint lenger. Bogen og fingrane gjekk som dei alltid hadde gjort, og i kortare periodar kunne også spelet vera reint. Men så vart det liksom at fingrane forskyvde seg på felehalsen, og tonane vart ikkje like klåre som før. Men var det ein slått eg kunne så nokolunde frå før, så var det framleis mykje å læra. Og kvar gong han strauk opp, var det likevel ei stor oppleving for meg.

Når det gjaldt ”læring” hadde han forresten eit artig visdomsord. Eg opplevde aldri Sjur som arrogant i forhold til andre, dårlegare spelemenn: Det er sjeldan at ein spelemann er så dårleg at eg ikkje har noko å læra av han, sa Sjur.

I kjellaren på Fjellheim var Sjur mykje spelemann då dei øvde på springaren. Ein gong spurde ho Anna på sin karakteristiske måte: Tykkjer du ikkje at dei er vortne flinke til å dansa? Sjur hadde nok lagt ned mykje tid og arbeid som spelemann, og han var nok truleg svært glad for at dei vil læra seg springaren. Men her hadde han nok ei formeining om at ikkje alt var like godt: Det hadde kanskje vore bra om dei hadde vore lite granne inne på takten, av og til.  (Om dette er heilt ordrett, hugsar eg ikkje. Men nokolunde slik vart det sagt.)

Ein gong eg og Sjur sat på graset utanfor verkstaden hans, dukka det brått opp ein kar med rømmegraut og plomesuppe (sviskesuppe) – festmat i Jostedalen. Kven han er og kvar han kom frå, veit eg enno ikkje…  

Like før reinsjakta starta, vart ein – etter våre forhold -  “større” reinsflokk observert ved Styggevatnet. Det var ein av dei som driv med ”kajakking” som hadde sett reinane. Kor mange det var, var ho usikker på, men det var truleg minst 2o. Noko meir om alder og kjønn veit me ikkje.

For reetableringa er dette ein særs gledeleg observasjon.

Som ettersøksjeger kan ein koma bort i mangt og mykje. Ettersøksjegerane i Luster Ettersøksring har likevel ei sjølvpålagd teieplikt: Ingen skal vera redde for at ei skadeskyting skal spreiast og verta “buaprat” eller “prat over kaffikoppen” pga oss. Kva jegerane sjølve ynskjer å fortelja eller ikkje fortelja, er noko heilt anna. Denne praksisen meiner eg er klok, og me prøver å leva etter den så godt me kan.

Bileta over er etter kvart vortne “litt” gamle. Kvar dei er tekne, kan likevel vera det same. Dei vart tekne med ein mobil, så kvaliteten er ikkje på topp.

Dette hende for fleire år sidan ein stad i kommunen. Hjorten låg i alle fall daud om morgonen. Men kva slags dyr er det som har flådd av skinnet på juret i løpet av natta… ? Dette får vera den nye quizen. Men denne gongen veit eg  ikkje svaret.

Det har nok kome fuglar og pikka i kjøtet, men kan dei flå av skinnet slik? Og går ikkje fuglane oftast laus på augene først? For ordens skuld: Skotet var plassert på ein heilt annan stad på hjorten.

Fekk ein SMS i dag om at det låg ein hjort i elvi ved Stolpala (om lag 290 m framom Fellesfjøsen). Eg og hunden rusla vidare nedetter elvi, og 490 m nedom Fjøsen låg det ein hjort til, om lag på same staden der det i fjor låg to daude spissbukkar.

Qizen blir då: Kva kjønn trur blogglesarane dei to hjortane har. Premiane er heider og berømmelse.

——————————————————————————————————-

Som nb skriv i kommentaren, så låg det ein hjort der. Kanskje ein kalv eller ei lita kolle, men vanskeleg å avgjera sikkert. Io tykkte dette var snadder, og eg måtte verkeleg tala i klartekst for å få ho med heim att.

Møtet vert 9.september kl 18.oo.

Sjå Luster kommune si heimeside.