Det har vore fora hjort om vinteren med rundballar på ulike stadar rundt omkring i Noreg og det er gjort observasjonar og konklusjonar om dette. Årsaken/målet ved foringa kan vera fleire og interessane, men det får bli ein annan debatt.

Konklusjonen er slik eg har oppfatta den:
Rundballar er ein fortype som ikkje er tilpassa hjorten sitt naturlege næringsinntak og som må ha ei tilvenjingstid for magen. Ein roleg overgang frå det naturlege haustbeite til rundballar, og om våren attende til groen. Har dyr har gått på svært lite næring vil det ikkje tåle ei rask endring til dette foret.
Har ein som på Kaupanger fora hjorten med rikeleg tilgang til rundballar over mange år, er det ei katastrofe om ein brått legg ned denne foringa. Då må ein trappa den roleg ned over fleire år og gjerne spreie foringsområda.
Foringsområda vil trekkje til seg stor mengder med dyr som vil gjera beiteskade på ungskogen i nærområde og beite ned lyng m.m. Spørsmål har vore reist om den store tetteliken av dyr gjer dei stressa.
Foringa viser at dei svakaste dyr kjem først til plassen, for sidan å bli trengt vekk av sterkare dyr. Dyr med dårleg kondisjon blir gåande att i eit området som er nedbeita om vinteren på grunn av dyretettleiken. Desse dyra, la med kalla dei Kaupangerhjort, er små. Kolle med kalv kan om hausten ha ei kjøtvekt på kring 40 kg og kalven + – 20 kg. Dette er dyr som går i området utan tilgang til næringsrike beite. Dei føl ikkje groen og får dermed ikkje det vekstpotensiale som ligg i det næringsgunnlaget trekkhorten får.
Denne foringa har tidlegare år, før 2007, starta etter endt jakt, 15. november. Kva som vil skje med hjorten som trekkjer inn i Kaupangerområdet og forventar få rundballefor i adventstida og januar, er etter mi meining absurd.
Kanskje det er fornuftigt å leggja ut rundballar i november. La hjorten få venja seg til foret og sidan skyte ned dei svakast dyra medan dei er ved rundballane?
Det skulle sannsynlegvis føre til ei kontrollert og sikker utveljing av dyr.

Så kjem mitt punkt 1)

Kva dei no vil gjera, og kor lovleg det er, må vel oppsynet og påtalemakta avgjera.

Men eg håpar at dei no får skyta ned ein del av dei små og magre dyra som skal vera der ute. Og at Sogne-regionen etter kvart på nytt kan verta kjend for friske og livskraftige dyr, som me har vore det i alle fall tidlegare.

1) Er det lovleg å skyte hjorten som et av foringsrundballane i desember?

2) Vil den utvida jakttida til 31. januar 2009 komme i konflikt med foring av hjort i Kaupangerområdet?

Men folk blir dømde, og vert ilagde bøter. Og dei fleste betalar nok. Det er ikkje alle som har ork og økonomi til å køyra saka gjennom rettsystemet.

Det verste er at eg kjenner folk som ikkje torer å driva måneskinnsjakt i haust, seier dei. Eg forstår dei på ein måte…

Her er det viktig at alle står hardt på for å få stoppa galskapen som enkelte politijuristar har lagt opp til.

Eg fekk for ei tid sidan tilsendt frå Vidar Holthe ein bunke med domar, også frå høgsterett, der dette med uforsvarleg jakt hadde vore tema. Mykje handla om måneskinsjakt, men også andre ting. Det som var interessant var kor totalt ulikt temmeleg like saker hadde vorte handsama og dømde ved ulike domstolar. Eg skal love, at der var det mykje godt lesestoff.

Det kan verka som at jaktoppsyn og politi ser på dette som eit stort problem. “Folk flest” er vel også skeptiske til den såkalla nattjakta – i alle fall dei som har lite kontakt med jaktmiljøet.

Men så seier “statistikken” at slik jakt har mykje færre tilfelle av skadeskyting og uhell enn den tradisjonelle drivjakta på dagtid…

Og langt meir enn 50% (har nokon korrekt tal…?) av hjortane blir fellte i “dårleg skytelys”. Dersom det no skal bli eit forbod mot slik jakt, vil hjorteforfaltninga få eit kjempeproblem: På den eine sida får jegerane signal om at hjortestamma skal reduserast – på den andre sida pressar politi og jaktoppsyn på slik at den tryggaste og mest effektive jaktmetoden skal bli forboden…

http://www.luster.kommune.no/sogn/luster/lusterk.nsf/id/44FA39A47154FB5BC125727300410C3F

Ut frå resultatet ser me at det er svært få eldre bukkar som går og brølar i Lustraskogane. Det eldste skotne hanndyret i Luster dette året var 10,5 år, og det var svært få (mindre enn 5) skotne hanndyr som var eldre enn 6,5 år. Som sagt: Statistikken er eit flott pionærarbeid! Korleis tilstanden er i andre kommunar i fylket, veit eg ikkje. Men trur at det er mykje likt.

Dette tykkjer eg er trist. (Heller ikkje sauebøndene brukar berre lambaværar.)

Om ikkje anna enn så av etiske og romantiske grunnar, så bør me la ein og annan skikkeleg storbukk gå att. Og kva om me jegerar kunne visa finger’n til litt av grådigheitskulturen som rår elles i samfunnet? Tykkjer det er litt zen å la storbukken gå mens du skyt skrapdyret som står ved sida. (Skrapdyr er forresten eit elendig ord. Feil er det truleg også…) Eg har personleg ikkje vore i ein slik situasjon, så/men…

Så Hallstein, til sjuande og sist kan eg ikkje vera heilt med på tankegangen. Sjølv om dei tankane du målbær sikkert kunne gjort jakta enklare for oss.

Men det som er positiv med det du skriv, er at du stiller spørsmål ved konklusjonane til forskarane. Det er lett å bli blenda av ein engelsk rapport med uforståeleg språk for oss “vanlege”.

Og forskarane bør bli endå flinkare til å lytta til folk på grasrotnivået. Som til dømes Hallstein Dvergsdal (- sjølv om han er i ferd med å bli kjendis). Det er sikkert lett å forska på hjort i hegn eller på ei øy. Men det blir for usikkert når slik forskning skal overførast til hjort i utilgjengeleg vestlandsterreng. Sjølvsagt er økonomien eit hinder, men lettvinte løysingar er ikkje alltid dei beste.

På førespurnad har Stein Joar Hegland sendt meg ein e-post der han seier at han ikkje har tid til å delta i denne debatten nett no. Han sender ein artikkek av Atle Mysterud om temaet. Dei som ber om det kan få artikkelen tilsendt. Det ligg ein kortversjon på nettet, mellom anna her:

http://www.ingentaconnect.com/content/bsc/janim/2002/00000071/00000006/art00001;jsessionid=a09len4ehrnft.alexandra

Diverre på engelsk. Eg skal difor prøva å gi att hovudideen i artkkelen: Store, kraftige, vaksne bukkar i ein bestand påverkar kollene slik at dei kjem (nokre veker) tidlegare i brunst. Tidlegare brunst = tidlegare paring = tidlegare befruktning = tidlegare kalving neste vår = større og kraftigare kalvar om hausten = kalvane er betre rusta framfor vinteren = større overleving på kalvane (, og større og kraftigare dyr i bestanden totalt sett).

Viss eg ikkje hugsar feil, presenterte avdøde villreinforskar Terje Skogland denne teorien for mange år sidan, men då for villrein.

Eg vil meina at trua på store, kraftige bukkar også botnar i tanken om at det er dei største og sterkaste – som vinn brunstkampane – som skal føra genene sine vidare. Eg har likevel ikkje funne vitskapleg forskning for dette, berre generelle teoriar.

Som Mysterud også skriv: Det er enno forska for lite på dette området, og KOR STOR denne effekten er veit me heller ikkje. Verknaden av skadane som oppstår i brunstkampane, veit me også lite om.

Det har blitt hevda at store bukkar er viktige for å få brunsten i gong osv, men mi erfaring er at dei mindre bukkane er like aktive i brølinga som dei store.. og dei startar stort sett ganske tidleg. Det er ikkje heldig dersom det er for mykje gammal bukk i eit terreng. Desse vil, naturleg nok, halde yngre, mindre bukkar unna kollene. Dermed får vi eit system der berre nokre få bukkar får spre genene sine vidare og unge bukkar, som kanskje har betre gener, slepp ikkje til.

Det finst også ei myte om at kollene ikkje let seg pare av anna enn store bukkar. Dette er feil, kollene tek det dei får dei og er stort sett nøgde med det.

Det er ikkje mange bukkar som skal til for å ordne neste generasjon i eit hjorteterreng, 5% av total bestand er heilt sikkert nok. I mange terreng er har bukkeskytinga i årevis lege på 40- 50%, og kanskje meir, utan at dette har gått ut over bestanden på nokon måte. I mitt terreng har bukkeskytinga lege på eit slikt nivå i snart 40 år. Likevel vrimlar det av bukk i alle kategoriar og vi har ein sunn og kraftig bestand. Kanskje litt stor etter mange si meining.

Ein klarar aldri å skyte eit normalt, godt hjorteterreng tomt for bukk. Til det er desse krabatane litt for utspekulerte. Så bukkane kan ein beskatte hardt, men ein må alltid ha det i bakhovudet at det er kolla som er nøkkelen til god hjorteforvaltning.

Foringsdiskusjonen føler eg er i boks no.

Det som absolutt hadde vore interessant, var om du Hallstein ville ha utdjupa synet ditt på kor mykje bukkar som kan/bør skytast. Der trur eg du har synspunkt som kan supplera det som er “opplest og vedtatt” av viltforvaltninga.

Men no er det eit fantastisk ver. “Sommarblogging” er nesten naturstridig. I går leverte eg siste kvelpen min til ein dyktig jeger. Så no står fjellturane for tur.

God sommar og god jakt!